Этно-поэзия

Ойуун тойуга

Ойуун тойуга

Оонньуулаах Уйбаан

Улуу дойду оҕуһа, аан дойду атыыра!
Улуу дойду оҕуһа буолабын-мөҥүрүүбүн!
Аан дайды атыыра буолабын-кистиибин!
Оннук улахантан оҥоруулаах киһи
буолабын!
Маннык улахантан оҥоруулаах киһи
буолабын!
Улуутуйар Улуу Тойонтон оҥоруулаах
киһи буолабын!
Аан дайды атыыра буол диэн уһуппута!
Улуу дойду оҕуһа буол диэн этиппитэ!
Улуу Тойон үһүппүтэ!
Бары даҕаны, мин алгыстарбын истиҥ
кулгааххытынан!
Кэлиҥ диэтэхпинэ кэннигитинэн
кэхтимэҥ,
Иннигитинэн чугас кына түһэҥҥит!
Көрөн бүдүлээн бука барыгытын,
дэли дэхси, бүрү бүтүннүү!
Хаҥас диэки тайахтаах хотун,
эйиэхэ даҕаны
Сыыһа да сырыыны сылдьыам даҕаны,
ону эйиигиттэн көрдөһөбүн — салайаҥнын,
дьаһайаҥҥын
Сыыһа да сырыыны хатын
ийэм салайыаҕыҥ!
Куйаар кутуругу көтөҕүөҕүҥ,
Түргэн айаным суолун арыйыаҕыҥ!
Соҕуруу тоҕус тумул иччилэрэ,
күн ийэлэрин
күнүүлэһэр буолаайаҕыт,
барыгытыттан көрдөһө турдум!
Үс күлүккүтүгэр үҥэ турдум!
Илин диэкки хайатааҕы
тойон эһэм күүтэн
күүс модун моой буолбут миэхэ!
Бырдьа бытык, кырык түһүмэх (төбө)
эйиигин да ахтабын, саныыбын:
дэли дэхси,
бүрү бүттүүн, барыгыт мин алгыспар
киирэҥҥит, истэҥҥит, астынаҥҥыт,
тулалааҥҥыт!
Баары даҕаны бу
бүттүүҥҥүт дэли дэхси астынаҥҥыт!
Хатын тимир хабырыста!
Дьулут дьугур былыт суугунаста!
Көй былыт көтөҕүлүннэ!
Сириэлий! Сириэлий! Сириэлий!
Холлоҕос быһаҕаһын саҕа уот
таҥнары санньылыйда!

Оттоку олук алгыһа

Өксөкүлээх Өлөксөй

Аныгылыы албастаах сахха
Айхалы тардыһан
Алҕаатаҕым буоллун
Саҥа ыччаппын,
Субу кубулҕаттаах үйэҕэ
Уруйу тосхойон
Туойдаҕым буоллун
Оҕолоох-доҕорбор!
Түскэ сүбэлиибин,
Томторго соргулуубун!
Ньуучча ньургунун кытта
Туруулаһар доҕор буол,
Саха талыытын кытта
Самдайдаһар атас буол;
Үрдүк үөрэхтээхтэри кытта
Өйөнсөн үөскээ,
Бэрт мэйиилээхтэри кытта
Тэҥнэһэн сэргэстэс;
Албастаах санаалаах
Алыс хаайбатын,
Кубулҕаттаах толкуйдаах
Олус хотуппатын;
Омук одурууннааҕыттан
Охтон биэримэ,
Татаар тыллаахха
Таба ньаҥсатыма!
Көй-көмүс ордууну
Көҥүлүнэн үөдүт,
Иэримэ-көмүс дьиэни
Иилээн-саҕалаан тэнит!
Сыһыы-сыһыы муҥунан
Сыспай сиэллээҕи
Сытаан сырыырҕат,
Хотон-хотон муҥунан
Хоноҕор муостааҕы
Хотон холбооттоо!
Күүстээх үрэх
Күрүлгэнин көрдүк
Күдэн баайдан,
Халаан уутун
Халҕаһатын курдук
Халыан харчылан!
Үрэх-үрэх баһын
Үмүрүтэ тардар
Үлүскэннээх үптэн.
Тайҕа-тайҕа баһын
Тайаммахтаан ааһар
Талааннаах сырыылан,
Элбэх-элбэх сири
Эргийэ сүүрэр
Эҥсиилээх кэпсэтиилэн!
Уобалас тохору
Ордук санатар
Улахан суолталан,
Бар дьоҥҥор
Баттанар күнүгэр
Баараҕай баҕана буол,
Суон норуоккар
Солбонуйар күнүгэр,
Суо дурда буол,
Хара норуоккар
Хаалар күнүгэр
Халыҥ хахха буол!
Саха айыы саҥнаах
Санаатын астыннаран
Саргытын салай,
Дьокуут омук сордоох
Олоҕун толкуйдаан
Дьолун туругурт,
Үс дойду
Өйүн түмэн
Өрөгөйүн үрдэт!
Тоҕус улууһу тоторор
Кумалааннарын дурдата,
Аҕыс улууһу аһатар
Араҥнарын аҕата,
Сэттэ улууһу иитэр
Иринньэхтэрин ийэтэ буол!
Абааһы санаалаахха,
Түҥнэри өйдөөххө,
Үөдэн сүрэхтээххэ
Хатан харахтан,
Хабараан майгылан,
Сытыы-кылыс тыллан!
Бардамы бахтат,
Дохсуну тохтот,
Көлдьүнү күөй!
Арыы үрдүгэр
Аараҕы дагдатыма,
Үчүгэй үрдүгэр
Мөкүнү көбүтүмэ,
Кырдьык үрдүгэр
Сымыйаны ытыарыма!
Төрөтөр оҕоҥ төлкөлөннүн,
Иитэр сүөһүҥ күрүөлэннин,
Аан алаһаҥ алгыстаннын!
Айыҥат хаан аймаҕа
Аан-ийэ дайдыттан
Арахсыахха диэри
Абырыы сырыттынар!
Күн-айыы улууһа
Күн сириттэн
Күрэниэххэ диэри
Күрүө-хаһаа буоллунар!
Киэргэллээх аатыҥ
Кэнэҕэскигэ диэри,
Кэтит Сибиир
Киэлитин тохору,
Кэнчиэрэ ыччат
Кэпсээнигэр киириэхтин!
Үрдүк үтүө аатыҥ
Үйэттэн үйэҕэ диэри,
Үрүҥ күн анныгар
Өһүккэ - омукка
Үргүлдьү сүүрэн,
Өс хоһоонугар киириэхтин...
Үгүс үөрүүлээх күннэн,
Уһун уруйдаах олохтон,
Салпат саргылаах саастан!

Сарсыардааҥы чолбон

Алампа

Түлэс-балас
Түүн хараҥатын
Түмүгэ төлөрүйэн эрдэҕинэ,
Хатан хахай
Халлаан хараҥатын
Хаппаҕа аһыллан эрдэҕинэ,
Тыҥ хатыыта
Тылбаара тыган
Тырымныы умайар,
Чох курдук
Чолбон сулус
Чопчу тохтоон
Саха дайдытын
Саба сандааран
Салайан сайыннарар!
Аппа алаастарга,
Үрүйэ үрэхтэргэ,
Сис тыаларга,
Симилэх сирдэргэ
Чахчы-бааччы
Чаҕылыйан таҕыс!
Күүскэ-бааччы
Күлүмүрдээн көһүн!

Таатта оҕото Дьаралыктыйа Былатыан

Ойуунускай

Ким кэлэн, кэтит кэпсээн киэргэлин
Кэпсээн киэбирэн, киһиргээн эрэҕин
Диэтэргит-хороҕор куорсуннаах,
Куораҕай куолайдаах, холуоһа этэрбэстээх,
Холоҥсолоох хотонноох,
Хоппуруос харахтаах хотун ийэлээх,
Хойутаан турар хотун ойохтоох,
Кулукуоскай суруксут ыччат ыалабын.

Нарын талахтаах, таҥалайдаах
Далбар чабычахтаах, дьарылас чабырҕахтаах,
Таалар хонуулаах, тардыы тамылҕаннаах
Таатта оҕото Дьаралыктыйа Былатыан
Диэн мин буолабын, доҕоттоор!

Көрөн турдум: Араат байҕал
Уотунан убайар уу долгунун,
Күөх халлаан көстөр күөх көхсүн,
Көрөн туран, сытыы сындыыс
Сырыыта сырыылаах өй-мэйиибинэн
Өйдөөн турдум, үтүө доҕоттоор!

Үтүө үйэ үөскүүрүн үгүс бэйэбит,
Үөрэ көрсөн, үөрэхтэ үөскэтиэххэ,
Үтүө убайдаар!
Ытыы-ытыы ыччат
Киһи ыллаан эрэбин, эдьийдээр!
Саппахтаах салгыннаах
Сатыы маҥан халлаан садырыыннаах
Салгына салалыннын эрэ:
Саха омук салбырҕастаах санаатын
Саталаах саҥатын саҥарыаҕыҥ, —
Диэммин көрөн туран көрдөһөн эрэбин,
доҕоттоор!

 


Страница 8 из 30

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

Олоҥхо театра X-с сезонун арыйар
Олоҥхо театра Xс сезонун арыйар Алтынньы 15 күнүгэр киэһэ 17.00 чаастан Алтан Сарын "Эллэй Боотур" айымньытынан...

Поиск