КИҺИ - САНААТЫНАН...

DSC00015 dd444Олоҥхо тыйаатырын дириэктэри солбуйааччыта М.В. Турантаева көҕүлээһининэн быйылгыттан ыла олоҥхоһуттарбытын видеоҕа, диктофоҥҥа устан үйэтитии үлэтин саҕалаатыбыт. Ол курдук бастакы экспедициябыт бөлөҕөр олоҥхоһут, ньымҥакааны толорооччу В.Г. Исаков, олонхону толорооччулар П.М. Тихонов, Анатолий Захаров, Дархан этээччи Дмитрий Иванов уонна мин Мэҥэ Хаҥалас улууһун Майатыгар уонна Бөкөҕө тахса сырыттыбыт. Бастакы сорукпут - олоҥхоһут В.Г. Исаков “Эрбэхчэй Бэргэн” олоҥхотун куукулаларынан оонньоон көрдөрөр испэктээгин үс оҕо тэрилтэтигэр көрдөрүү. Иккис сорукпут – Арассыыйа тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх механизатора, Кеша Алексеев аатынан бириэмийэ лауреата, I разрядтаах хайыһардьыт, Мэҥэ Хаҥалас улууһун Ытык киһитэ, олоҥхону толорооччу Аркадий Михайлович Захаровы устан үйэтитии.
Биһигини Мэҥэ Хаҥалас Төхтүрүттэн төрүттээх, олоҥхону толорооччу Петр Максимович Тихонов сирдээн илдьэ сырытта.

Аркадий Михайлович кэргэнэ Полина Матвеевналыын уолун ааҕы кытта бииргэ олороллор. Сүөһүлэрин эспэккэ быр-бааччы олорор ыал эбит. Олоҥхо тыйаатырын эдэр да, эмэн да артыыстарын дьиэлээхтэр үөрэ-көтө көрүстүлэр.
Аркадий Михайлович Мэҥэ Хаҥалас Бөкөтүттэн төрүттээх, Манчаары Баһылай төрөөбүт-үөскээбит Арыылаах алааһыттан чугас Хара Оттоох диэн алааска ийэтинэн төрүттэрэ ыал-күүс буолан, тэнийэн олорбут сирдэрэ эбит. Түгэх өбүгэтэ Моохтоох Дьөгүөр диэн.
Таайа Иоаким Дмитриевич Избеков-Уустаах Избеков Саха АССР үтүөлээх артыыһа, худуоһунньук, саха былыргы олоҕун билээччи, иирэр дьаҕаны, дьөлөккөй күпсүүрү сөргүппүт, сахалыы тыыннаах үҥкүүлэр айыллалларыгар үтүөлээх, хас даҕаны пьесаны суруйбутуттан билигин Саха тыйаатырын репертуарыгар баар “Сыгый Кырынаастыыр” испэктээк билигин да үгүс көрөөччүлээх испэктээктэртэн биирдэстэрэ буолар. Тастыҥ быраата Дмитрий Константинович Избеков Саха араадьыйатын биллиилээх диктора, көмүс куолаһа этэ. Төрөппүт аҕатынан аймаҕа суруйааччы Уйбаан Ойуур буолар.
DSC00001 c3273Аркадий Михайлович кэпсииринэн, сэрии иннигэр Бөкөҕө олоҥхоһут дьахтар да, эр да киһи элбэҕэ эбитэ үһү. Ол эрээри олоҥхоҕо уһуйбут киһитинэн биллэр олоҥхоһут Н.И. Степанов-Нооройу ахтар. Ноорой сэрии иннигэр да, кэннигэр да олоҥхо драмтыйаатырын үлэлэппит эбит. Ону көрөн оччотооҕу оҕолор олоҥхо дьоруойдара буолан, ыллаан-туойан оонньууллар эбит. Онон олоҥхо эйгэтигэр улааппытынан киэн туттар. Аркадий Захаровы Ноорой олоҥхону толорор ньыматын утумнааччы быһыытынан ылынабыт. Кини Н.И. Степанов-Ноорой “Күн Эрили”, И.Г. Тимофеев-Теплоухов “Куруубай хааннаах Кулун Куллустуур” олоҥхолоруттан быһа тардыылары табыллан толорор.
Аркадий Михайлович олоҥхону толорорго эрэлин сахпыт киһинэн Борис Николаевич Михайловы ааттыыр. Ол курдук Борис Михайлов туруорсуутунан А.М. Захаров “Уруйдан, улуу олоҥхо!” фестивальга кыттан, соһуччу бастакы миэстэ буолан хаалар. Аны олоҥхону үйэтин тухары үөрэпппит ф.н.д., профессор В.В. Илларионов, олоҥхоһут А.Е. Соловьев уо.д.а. салгыы дьарыктан диэн этэннэр, сүргэтин көтөҕөллөр. Ити курдук 70 сааһын ааһан баран, утумнаахтык олоҥхонон дьарыктаныыта саҕаланар. Б.Н. Михайлов бэлиэтээн суруйарынан, Ноорой да, Нохсоороп да, Чээбий да олоҥхону толорор матыыптара, ньымалара маарыннаһар эбит. Онон Аркадий Михайлович Нооройтон утумнаан Мэҥэ, Амма олоҥхоһуттарын толорор үгэстэрин илдьэ сылдьар баар суох киһибит буолан тахсар.
Аркадий Михайлович олоҥхону толорорун таһынан дэгэрэҥ ырыаны ылыырын, туойарын сөбүлүүр. Алгысчыт, арчыһыт. Алгысчыт быһыытынан Мэҥэ сиригэр тимир суол кэлиитигэр, Олоҥхо дьиэтэ тутулларыгар, төрөөбүт Бөкөтүгэр газ киириитигэр алҕаабытын киэн тутта кэпсиир.
Аркадий Михайловиһы видеоҕа, диктофоҥҥа устан баран, салгыы Бөкө оскуолатыгар баран, үөрэнээччилэри кытта көрсүһүүгэ сырыттыбыт.
Бөкөттөн төннөрбүтүгэр Аркадий Михайлович ырыа-тойук аргыстаах дьиэтигэр кэлбитэ. Ити курдук биир күн айымньылаах үлэбит түмүктэниитэ, арахсарбытыгар Аркадий Михайлович: “Сарсыарда сыыһа туттан охтон, санаам түһэн олорбута. Хата, бу эһиги кэлэн, сүргэм көтөҕүллэн, бэл, бу дьиэбэр диэри ырыанан кэллим!” – диэн баран, барыбытын кытта илии тутуста. Кырдьыга да, киһи – санаатынан...

Майя ВЛАСЬЕВА

Вернуться назад  

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

"Саха дьахталларын мэтириэттэрэ" Бүлүү улуустарыгар айанныыр
Көрөөччү сэҥээриитин ылбыт номнуо уос номоҕо буолан кэпсэнэ сылдьарОлоҥхо театрын саҥа испэктээкилэ"Саха дьахталларын мэтириэттэрэ"Бүлүү улуустарыгар...

Поиск