Лингвист С.А.Новгородов фольклорга үлэлэрин суолтата

В.В.Илларионов, Т.В.Илларионова
(М.К.Аммосов аатынан ХИФУ)

Лингвист С.А.Новгородов фольклорга үлэлэрин суолтата

Саха фольклористиката наука быһыытынан үөскээн-сайдан барыытыгар саха маҥнайгы үөрэхтээхтэрэ, суруйааччылара,ученайдара кыттыылара баарын мэлдьэһэр сатаммат. В.В.Никифоров-Күлүмнүүр, Е.Д.Николаев, А.Е.Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй, А.И.Софронов-Алампа, С.А.Новгородов, Г.В.Ксенофонтов биир кэмҥэ революция иннигэр, советскай былаас бастакы сылларыгар үлэлээн-хамсаан, төрөөбүт норуоттарыгар сырдыгы, үөрэҕи тарҕатыыга далааһыннаахтык үлэлээбиттэрэ. Кинилэр норуот төрүт культуратыгар, норуот айымньытыгар сыһыаннара ураты этэ.
Биһиги бу үлэбитигэр саха маҥнайгы лингвиһэ С.А.Новгородов саха фольклоругар сыһыанын, анаарыыларын үлэтин сырдатан ааһарга уонна кини үлэтэ билиҥҥи фольклористикаҕа суолтатын сырдатарга холонобут.
С.А.Новгородов уран тыл уустарын толорууларын үгүстүк истэн, этигэр-хааныгар, өйүгэр-санаатыгар иҥэриммитэ, норуот ойуулуур-дьүһүннүүр тылын бары толбоннурар кырааскатын баһылаабыта, суруйан хаалларбыт аҕыйах хоһоонноругар уонна биирдиилээн истиҥ доҕотторугар Кузьма Гавриловка, Муся Потаповаҕа суруйбут суруктарыттан даҕаны көстөр.

Подробнее...
 

Г.А.Никифоров аата-суола умнуллубатар ханнык

Г.А.Никифоров аата-суола умнуллубатар ханнык

Георгий Афанасьевич Никифоров туһунан билиибит бэрт кэмчи. Саха государственнай университетыгар саха салаатыгар үөрэнэ сырыттахпытына, учууталларбыт хам-түм кини саха тылын уонна литературатын кафедратын сэбиэдиссэйинэн үлэлии сылдьыбытын туһунан ахтан аһарааччылар. Кэлин "Сайдар саргылаах саха салаата" диэн кинигэҕэ кини аата кафедра сэбиэдиссэйдэрин да, учууталларын да кэккэтигэр киллэриллибэтэх. Баҕар, биэс уонус сылларга үөрэммит үөрэнээччилэрэ учууталларын туһунан ахтан аһарбыттара буолаарай диэн ахтыыларын көтүппэккэ аахтым даҕаны дуоннааҕы булбатым. Филологическай наука доктора Е.И.Оконешников ахтыытыгар Г.А.Никифоров Н.С.Григорьев кэнниттэн кафедра сэбиэдиссэйинэн ананан үлэлээбитин, ол эрээри Никита Спирдоновичка олох тиэрдибэтэхтэрин этэн аһарбыт. Онтон Сунтаарга өр сыл саха тылын уонна литературатын учууталынан үтүө суобастаахтык үлэлээбит Е.Г.Матвеева "Саха тылыгар Г.А.Никифоров аа-дьуо тулуурдаахтык үөрэппитэ",- диэн биир этиинэн ахтан аһарбыт. Дьэ мантан ордук иһирэх тыллары кафедра сэбиэдиссэйинэн, старшай преподавателинэн сэттэ хас учууталлаабыт киһи туһунан тугу да булбатым.
Саха салаатыгар үөрэммит, преподавателлээбит, сэбиэдиссэйдээбит, онтон факультекка деканынан, институкка директорынан өр сылларга айымньылаахтык үлэлээбит профессор Г.Г.Филиппов ТЛИ Институтун архыыбатыттан Г.А.Никифоров личнэй дьыалатын булан, сотору тахсыахтаах саха тылын уонна литературатын салаатын, факультетын, институтун үөрэнэн бүтэрбиттэрин уонна учууталларын энциклопедиятыгар кинини анаан киллэттэрбитэ.

Подробнее...
 

Андрей Борисов: миром правят идеи, а не деньги и начальники

2bIEHdev 5f6afВ ноябре минувшего года Андрею Борисову исполнилось 65 лет. Трудно переоценить его вклад в становлении Якутии на современном этапе, причем этот вклад такой же разноплановый как и сама личность Андрея Саввича. Одаренный театральный режиссер, нестандартный министр культуры со стажем почти в четверть века, а теперь еще и государственный советник.

Только за прошлый год Андрей Саввич поставил четыре новых спектакля, среди которых масштабная опера "Князь Игорь". Андрей Борисов - лауреат и победитель всевозможных премий и фестивалей, в числе которых и Госпремия СССР, а в декабре стал и лауреатом "Золотой маски" за вклад в развитие театрального искусства. Как ему напротяжении всех этих долгих лет удавалось совмещать все эти ипостаси, что такое свобода творчества и где ее границы в его понимании, евразийские основы его мировоззрения и вообще особенности его мышления и многих других аспектах своей долгой творческой и государственной жизни - обо всем этом он рассказал нам в своем интервью.

Подробнее...
 

Иннокентий Дакаяров: Суотабай төлөпүөнү оҕо эрдэхпиттэн билэбин

theatre 008Саҥа дьыл – хас биирдии киһини остуоруйа алыптаах эйгэтигэр сиэтэн киллэрэр ураты бырааһынньык. Баҕар ол иһин буолуо, сааспытыттан, омукпутуттан тутулуга суох... бу күннэргэ гороскуобу ордук итэҕэйэр курдукпут...
«... бу Бэлиэ күүстээх аҥаардарын эн хайдах, ханнык даҕаны түгэҥҥэ, туох да оһуобай биричиинэнэн өйдөөн көрбөккө, аахайбакка хаалар кыаҕыҥ суох. Кинилэр айылҕаттан модьу-таҕа, киппэ быһыылаах-таһаалаах, ыраахтан уотунан умайар өйдөөх харахтаах буолан, дьон болҕомтотун киинигэр сонно-тута киирэллэр... уонна үлэһиттэринэн, туруоруммут сыалларын ситиһэр дьоҕурдарынан булгуччу сөбүлэтэллэр». Хайдах-хайдаҕый? Астрологтар сэтинньи ыйга төрөөбүт Скорпион бэлиэлээх дьон мэтириэтин... арааһа, биһиги Дакаяровпытыттан устубуттар... диэх курдук.
Бу күннэргэ Саха өрөспүүбүлүкэтин Баһылыгын ыйааҕынан Саха өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһын үрдүк аата иҥэриллибит П.А. Ойуунускай аатынан Саха академическай театрын артыыһа, СӨ үтүөлээх артыыһа Иннокентий Иннокентьевич Дакаяров 1967 сыл сэтинньи 19 күнүгэр Үөһээ Бүлүү улууһун Далыр нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Театр уонна киинэ артыыһа Иннокентий Дакаяровы бүгүн Саха сиригэр билбэт саха, кырдьык да, суоҕа буолуо. Оттон кини оҕо эрдэҕиттэн артыыс буолар ыра санаалааҕын, ол ыра санаатын кэлин аҕа кынна буолуохтаах ССРС государственнай бириэмийэтин лауреата, Арассыыйа үтүөлээх артыыһа Симон Петрович Федотов сэриилээх испэктээкилгэ оонньообутун көрөн ымсыырыаҕыттан иитийэхтээбитин, дьылҕатын суолун сирдээбит сөбүлүүр артыыһыгар таптала, махтала бүгүн кэргэнигэр Сардана Симоновнаҕа, оҕолоругар салҕанарын киһи эрэ барыта билбэт.

Подробнее...
 

Бүлүүгэ Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһинигэр санаалар

Бүлүүгэ Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһинигэр санаалар

Олоҥхо ыһыахтарын тэрийэн ыытыы

Олоҥхо тус сыаллааах программатыгар Олоҥхо ыһыахтарын улуустарынан тэрийии көрүллүбүтэ. Аан маҥнай олоҥхоҕо аналлаах ыһыаҕы хайа улууска тэрийэн ыытар туһунан боппуруос турбута. Сорохтор олоҥхо уутуйан үөскээбит дойдутугар Тааттаҕа тэрийэн ыытар сөп диэбиттэрэ. Оттон сорохтор сунтаардар бэрт былыргыттан ыһыаҕы тэрийэ үөрүйэхтээхтэр, соторутааҕыта С.А. Зверев төрөөбүтэ 100 сааһыгар улахан республиканскай таһымнаах ыһыаҕы тэрийэн ыыппыттара, онон улахан түбүгэ суох олоҥхо маҥнайгы ыһыаҕын ыытар кыахтаахтар диэбиттэрэ. Ити сыл Манчаары оонньуулара ыытыллара былааннанара. Дьэ ол иһин вице-президент А.К. Акимов, төрөөбүт улууһа буолан, итиэннэ тэрийэр комитет председателинэн ананан, икки улахан тэрээһини холбуу ыытарга Президент уонна Правительство салайааччыларын тылларын ылыннарбыта.
Сунтаардар ыһыаҕы тэрийэн ыытар үөрүйэхтэринэн улахан дирбиэнэ-дарбаана суох сиэр быһыытынан икки улахан тэрээһини тэҥинэн үрдүк таһымнаахтык ыыппыттара. Гуманитарнай чинчийии институтун олоҥхо отделын фольклористара С.Д. Мухоплева, Н.А. Дьяконова олоҥхоһуттар конкурстарын, оттон мин улуус культуратын үлэһиттэрин кытта оһуокайдьыттар күрэстэрин салайан ыыппыппыт. Тааттаҕа тэриллибит ыһыахха биһиги, фольклористар, быһаччы кыттыбыппытын өйдөөбөппүн. Ыалдьыт эрэ быһыытынан ыҥырыллыбытым да, оһуокай үчүгэйдик тэриллибэтэҕиттэн ыһыах маҥнайгы күнүгэр куораттаан хаалбытым.

Подробнее...
 


Страница 10 из 70

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

"Саха дьахталларын мэтириэттэрэ" Бүлүү улуустарыгар айанныыр
Көрөөччү сэҥээриитин ылбыт номнуо уос номоҕо буолан кэпсэнэ сылдьарОлоҥхо театрын саҥа испэктээкилэ"Саха дьахталларын мэтириэттэрэ"Бүлүү улуустарыгар...

Поиск