Сахалыы тойук дьэ иһилиннэ...

Олунньу 14-15 күннэригэр Б. Ойуунускай аатынан Саха Академическай тыйаатырыгар олоҥхоһут П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта» олоҥхотунан испэктээк ситиһиилээхтик ааста. Ханнык баҕарар көрөөччү аан бастаан болҕомтотун сценографияҕа уурар, онтон артыыстар таҥастарыгар-саптарыгар. Саҥа испэктээк туруорааччы-худуоһунньуга Екатерина Ефимовна өссө 90-ус сылларга Санкт-Петербург тыйаатырыгар туруорааччы-худуоһунньук быһыытынан үлэлээбитэ. Талааннаах саха кыыһа санаатын ууран үлэлээбит «Преступление и наказание» испэктээгэ 1994 сыллаахха бастыҥ испэктээк быһыытынан сыаналанан турар. Оттон Саха сирин тыйаатырдарыгар уонна өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр уопсайа 40 араас жанрдаах испэктээктэргэ айымньылаахтык үлэлээтэ. Туймаада ыһыаҕын сүрүн худуоһунньуга, 2016 сыллаахха Дьааҥыга ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн худуоһунньуга. Бу сырыыга Е.Е. Шапошникова Олоҥхо тыйаатырыгар аан бастаан сценограф быһыытынан үлэлээтэ. Үрдүк таһымнаах, идэтигэр бэриниилээх, айар умсулҕаҥҥа төбөтүн оройунан түспүт киһи дьоһун үлэтэ тута көстөр.

Подробнее...
 

УРАН ТЫЛ ОЛОҤХОҺУТА ЧЭЭБИЙ, МОЛОДОЙ

IMG 20170206 WA0023 922bcОлунньу 2 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Майа нэһилиэгэр уус Сыла аһыллыытын алгыһын түһэрэн баран, салгыы Бырамаҕа айаннаатым.
14.00 чааска оскуолаҕа оҕолор мустубуттар. Олоҥхону олус сэргээн иһиттилэр. Түмүккэ, махталларын бэлиэтин, нэһилиэктэрин кинигэтин бэлэхтээтилэр. Ол күн Бырама нэһилиэгэр култуура уонна ускуустуба кыһатын кэнсиэрэ буолан, ырыа-тойук күөстүү оргуйда. Бырама биир ытык ыалыгар, А.А. Яковлевка, хоннум.
Бырама бөһүөлэгэ уруккута Холгума нэһилиэгэ сурукка 1710 сыллахтан ахтыллар. Айхаан баай удьуордара. Мин Холгумаҕа сыһыанннаахпын. Соловьев Е.В.-Молодой мин ийэбинэн хос-хос эһэм бу дойду биир бүтэһик кинээһэ буолар. 1930 сыллаахха Буруттаахха инитэ Мотооскулуун 3 кылаастаах оскуола астарбыттар. Отутус сылларга 83 сааһыгар кинини кулаак оҥорон, ксенофоновщинаҕа буруйдаан, сыылкаҕа ыыппыттара, онтон төннүбэтэх.

Подробнее...
 

Эрилик Эристиин – олоҥхоһут-суруйааччы уонна кини олоҥхолоро

В.В.Илларионов, Т.В.Илларионова (ХИФУ)

Эрилик Эристиин – олоҥхоһут-суруйааччы уонна кини олоҥхолоро

Саха литературатын төрүттээччилэр В.В.Никифоров-Күлүмнүүр, А.Е.Кулаковскай - Өксөкүлээх Өлөксөй, А.И.Софронов-Алампа төрөөбүт норуоттарын тылынан уус-уран айымньыларын өҥ хочотугар биһиктэнэн улааппыттара уонна кинилэр норуот уус-уран ойуулуур-дьүһүннүү р дэгэттэрин туһанан айар үлэ аартыгар үктэммиттэ рэ. Кэнники сүһүөх суруйааччылар П.А.Ойуунускай, В.М.Новиков –Күннүк Уурастыырап, С.С.Васильев, олоҥхону ааҕарга анаан сурукка-бичиккэ түһэрэн, туспа кинигэнэн таһаарбыттара. Кинилэри биһиги олоҥхоһут суруйааччылар диэн анаан ааттыыбыт (Илларионов, 2000, с.160-169)
Саха биир талааннаах суруйааччыта С.С.Яковлев – Эрилик Эристиин олоҕун тиһэх сылларыгар төһө да көрбөт буоллар олоҥхону сурукка-бичиккэ түһэрэн үйэтитиигэ олус таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Ону кини архивыгар баара-суоҕа 1939-1940 сылларга түөрт олоҥхо суруллан хаалбыта кэрэһэлиир. Итилэртэн "Талыы талба бухатыыр", "Хаалбат-сүппэт харыһыктаах хааннаах Харалаах Мохсоҕол"хоһоон строкаларыгар араарыллыбакка, кэпсээн курдук суруллубуттар.Оттон "Айыы Дьөһүөл", "Буура Дохсун" хоһоонунан наардаммыттар уонна сэрэйдэххэ биир киһи ыраас буочарынан үрүҥэр таһаарыллыбыттар.

Подробнее...
 

Үөһээ Бүлүү улууһун олоҥхоһуттара уонна олоҥхолоро

Үөһээ Бүлүү улууһун олоҥхоһуттара уонна олоҥхолоро

Бүтэй Бүлүүгэ олоҥхо уутуйан сайдыбыт биир түөлбэтинэн Үөһээ Бүлүү улууһа буолар. Төһө да сирин-уотун иэнинэн, дьонун ахсаанынан сэргэстэһэ сытар оройуоннарыттан кыра буолбутун иһин, фольклористар Үөһээ Бүлүүттэн 54 олоҥхоһут аатын булан сурукка тистилэр [Никифоров, 2012, с. 6]. Устар ууну сомоҕолуур уус тыллаах олоҥхоһуттарынан Н.С. Александров–Ынта Никиитэ, Ф.Н. Тимофеев–Биэчэрэ, А.Т. Титаров, Ф.И. Суханов, И.Г. Иванов, Д.В. Кысылбаиков о.д.а. ааттарын ааттыахха сөп. Кинилэр син эмиэ атын улуус аатырбыт олоҥхоһуттарын Д.М. Говоров (Уус-Алдан), Н.А. Абрамов-Кынат (Мэҥэ-Хаҥалас), И.Н. Винокуров–Табаахырап (Таатта), П.П. Ядрихинскай (Нам), С.Н. Каратаев–Дыгыйар (Бүлүү), И.М. Харитонов–Саакырдаах (Ньурба), А.Т. Лыткин–Ырыа Тиитэп (Сунтаар) курдук устар ууну сомоҕолуур уран тыл уустара, бэйэлэрин түөлбэлэригэр көмүлүөк оһох иннигэр олорон уһун түүнү быһа олоҥхолоон дьоннорун- сэргэлэрин олоҥхо алыптаах эйгэтигэр киллэрэр талба талааннаах олоҥхоһуттар этилэр. Кинилэри олоҥхо төрүт үгэстэрин илдьэ сылдьар, хаһан баҕарар наада буоллаҕына, баай репертуардарыттан ыллыы-туойа, олоҥхолуу сылдьар дьиҥ ийэ олоҥхоһуттар курдук билинэбит. Ол эрээри Үөһээ Бүлүү олоҥхоһуттарын туһунан научнай литератураҕа күттүөннээх суруйуу суоҕун тэҥэ.

Подробнее...
 

Развивая теоретические ос¬новы эпоса

Развивая теоретические основы эпоса тюрко-монгольских народов, И.В.Пухов одновременно приступил к огромной деятельности — к подготовке перевода на русский язык олонхо П.А.Ойунского "Нюргун Боотур Стремительный" и сказителя И.Г.Тимофеева-Теплоухова "Строптивый Кулун Куллустуур". Это свидетельствует о поразительной продуктивности ученого. Изданное в 1975 г. олонхо "Нюргун Боотур Стремительный" в переводе русского поэта В.В.Державина получило широкую известность в стране. Произведение опубликовано под общей редакцией лауреата Ленинской премии, Героя Социалистического Труда С. В. Михалкова, под научной редакцией и с комментариями И.В.Пухова. "Без непосредственного участия Иннокентия Васильевича Пухова Владимир Державин вряд ли бы смог перевести на русский язык "Нюргуна Боотура Стремительного". Только за это ему можно поставить памятник" — эти слова якутского народного писателя Н.Е.Мординова — Амма Аччыгыйа приводит в своих воспоминаниях журналист Д.И.Пухов. На самом деле, ему принадлежит особая заслуга в издании эпоса — прежде всего, он консультировал В.В.Державина, а затем и написал к изданию подробную научную статью "Олонхо — древний эпос якутов".

Подробнее...
 


Страница 8 из 69

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

Олоҥхо театра X-с сезонун арыйар
Олоҥхо театра Xс сезонун арыйар Алтынньы 15 күнүгэр киэһэ 17.00 чаастан Алтан Сарын "Эллэй Боотур" айымньытынан...

Поиск