Алаас тутула

Алаас тутула

Тыа сириттэн илгэлэнэн ханнык баҕарар саха дьонугар ханнык да киһи кутун-сүрүн долгутар алаас курдук кэрэттэн-кэрэ, күндүттэн-күндү туох да суох. Тыаҕа сылдьан алаас чэлгийэ көҕөрбүт дуолугар киһини чэбдигирдэр дьайыылаах улахан комогоническай тутуллаах энергетиканы эккэ-хааҥҥа иҥэриннэххэ чахчытынан куппут дуоһуйа ыраастанар. Оччотугар биһиги тулалыыр эйгэбититтэн дьүһүйүллэн, айылҕалыын алтыһаммыт саҥа күүһү ылынан иҥэринэбит, эдэрсийэбит, кыаҕырабыт.

АЛГЫС

Аан Дойдубут кииниттэн
Айыллыбыт аанньаллар,
Иэйэхситтэр илгэлэрэ
Аттыбар миэхэ баар буолуҥ,
Ымах гыныҥ куппар-сүрбэр,
Мичик гыныҥ сиэрбэр-туоммар.

Төрөөбүт төрүт буорум
Айылҕатын туомнара,
Алгыһынан арчыланан
Алаас сирбит иччилэрэ
Көмүскэли-абыралы
Алыптааҥҥыт кэрэһэлээҥ

Чөл олоҕу биһирэмнээҥ,
Байылыат туругу барҕадыҥ,
Баҕа санаабыт бүттүүнэ
Барҕара туолан иһиэхтин,
Аанай-туонай барылламмыт
Билгэбитин бигэргэтиҥ.

Алаас сирбит күөнүгэр
Дөрүн-дөрүн сылдьаммыт,
Хааман-сиимэн, таалалаан
Ис турукпут уһуйуллар
Дьүһүйүүтүн күүркэтэбит,
Күүһү-кыаҕы ылынабыт.

Аҕыс айыылар аргыстаһыҥ,
Сэттэ иэйэхсит эҥэрдэһиҥ,
Аанньалларбыт араҥаччылааҥ,
Айыы суола арыллан истин,
Күн аартыга көстө турдун,
Билии тутула тупсан истин!

Кыайыы-хотуу кылааннаннын,
Ситиһиибит ситимнэннин,
Өрөгөйбүт оруннаннын,
Албан ааппыт аатыран
Аар-саар сиргэ туругуран,
Аан Дойдуга тарҕаннын!
Дом! Дом! Дом!

Захаров Иван Иванович – ТИРЭХ, 2015 с.10.16 к. 

 

Цветок сардаана достоин стать одним из брендов Якутии, как сакура в Японии

index 4 ca903Сегодня якутяне отмечают День сардааны - цветка, который занесен в Красную книгу Якутии. Это растение, известное как разновидность Даурской лилии, достойно стать брендом республики. Любимый цветок народа саха воспет в многочисленных песнях и стихах, его красоте посвящен танец.

Особенно много сардаан растет на берегу красавицы-реки Амги, но в поймах других якутских рек их тоже много. В Олекминском улусе они удивительного желтого цвета.

Отметим, в Якутии в 2012 году была создана общественная организация «Сардаана – 30.06» под руководством Сардааны Кулаковской. Энтузиасты уверены, что этот красивый цветок достоин стать одним из главных брендов Якутии, как, например, сакура в Японии. В связи с этим организаторы проводят различные акции. Например, в прошлом году прошло мероприятие «Сардаана – цветок счастья».

Подробнее...
 

АЛААС

АЛААС

Саха дьоно 40-60 – ыс сыллааҕа төрүт удьуордар сүнньүнэн барылара алаас оҕолоро буолаллара саарбаҕа суох. Мин тус бэйэм муус устар ый 26 к. 1953 с. төрөөбүтүм Кэбээйи нэһилиэгэр, эппинэн-хааммынан билбитим уонна ылыммымтым кэрэчээн алааһым күөх илгэтин абылаҥнаах арчыламмыт алгыһын. Ама даҕаны бу күн си ригэр айыылартан айдрыллыбыт айылҕабыт кэрэ-бжлиэ көстүүтэ мантан ордук баар буолуо ду? Суох! Бу нэлэмэн кырдалга, бу хочо күөнүгэр, бу ылааҥы дуолга мантан күндү үтүөкэн турук ханна да суох. Манна Л.А.Афанасьев – Тэрис суруйбут алгыстара киирдилэр
ДЬОҺУН
Удьуордарым сыыспыттарын
Хатылаамыым,
Төрүттэрим таппыттарын
Тутуһуум.

Айылыгым алгыһын таһаарыым,
Өбүгэм үтүөтүн үрдэтиим.
Төбөм иһигэр төлкөлөөх санаа
Төрүттэннин,
Баһым иһигэр бастыҥ санаа
Барҕардын.

Ыйаахпын ыллыктыым,
Оҥоһуубун тупсарыым.
Итэҕэс этинимиим,
Быһаҕас туттумуум.
Дьоһуннук сананыым.
Дом!

Подробнее...
 

АЛААСПЫТ АЛГЫҺА

АЛААСПЫТ АЛГЫҺА

Саха дьоно 40-60 – ыс сыллааҕа төрүт удьуордар сүнньүнэн барылара алаас оҕолоро буолаллара саарбаҕа суох. Мин тус бэйэм муус устар ый 26 к. 1953 с. төрөөбүтүм Кэбээйи нэһилиэгэр, эппинэн-хааммынан билбитим уонна ылыммымтым кэрэчээн алааһым күөх илгэтин абылаҥнаах арчыламмыт алгыһын. Ама даҕаны бу күн си ригэр айыылартан айдрыллыбыт айылҕабыт кэрэ-бжлиэ көстүүтэ мантан ордук баар буолуо ду? Суох! Бу нэлэмэн кырдалга, бу хочо күөнүгэр, бу ылааҥы дуолга мантан күндү үтүөкэн турук ханна да суох.

Подробнее...
 

АЛААС

АЛААС

IMG-20150319-WA0019 31facТүҥ былыргыттан сахалар биир сиргэ боччумнук алаастарга олохсуйаннар баһыйар өттүлэрэ сүөһү иитиитинэн дьарыктаналлара. Алаас диэн сахалар онно баар кырдаллары, мэччирэҥнэри, ходуһалары, чараҥнары, күөллэри ааттыыллар. Алаастарга кинилэр сүөһүлэри көрөргө-харайарга, кинилэри табыгастаахтык иитэргэ туһуламмыт сөптөөх сирдэргэ, үтүөкэн үүнүүлээх хочолорго тарҕанан олорбуттара. Биллэн турар, XVIү.быдан инниттэн Саха Сиригэр тюрк бөлөх сыдьааннарын этностарын (омуктарын) олохсуйуохтарын (сүөһү иитиитинэн дьарыктанар) иннинэ араас биистэр – эбээннэр, эбэҥкилэр, майааттар, туматтар, кыргызтар, юкагирдар, чукчалар, долганнар, палеоазиатскай төрүттээх биистэр уо.д.э. олорбуттара биллэр. Кинилэр бэйэлэрин икки ардыгар куруук атааннаһан сэриилэһэллэрэ. Олор бары сахалар өбүгэлэрин төрүттэриниин силлиһэннэр булкуспуттара.
XVII ү. дылы өбүгэлэрбит хаһаайыстыбаларын-культураларын көрүҥүн хайысхата булкаастаах этэ, а.э. сүөһү иитиитинэн дьарыктаныыны кытта балыктааһын, бултааһын, тыаҕа сир аһын хомуйуу олус сайдыбыт этэ. Онтон XVII – XVIII үү. нуучча казактара ааҥнаан киирбиттэрин кэннэ нуучча ыраахтааҕытын былааһа бигэргэнэр, ясак системата туругураруонна сүөһү иитиитин сайдыыта тэтимирэр, ордук баһыйаXIX ү. бүтүүтэ – XX ү. саҥатыгар. Бу кэмҥэ сыыйа-баайы саҥа хайысха - сири оҥоруу культурута сайдар - бурдук ыһыыта, луугу, турнепсы, эриэппэни, хортуоппуйу олордуу курдуктар уо.д.а.

Подробнее...
 


Страница 1 из 4

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

Олоҥхо театра X-с сезонун арыйар
Олоҥхо театра Xс сезонун арыйар Алтынньы 15 күнүгэр киэһэ 17.00 чаастан Алтан Сарын "Эллэй Боотур" айымньытынан...

Поиск